Mô hình độc đáo của ông Đoàn Văn Khanh: Kết hợp nuôi rắn và trồng cây ăn trái


Mô hình độc đáo của ông Đoàn Văn Khanh: Kết hợp nuôi rắn và trồng cây ăn trái

 

Mô hình thí điểm kết hợp nuôi rắn với trồng cây ăn trái của ông Tư Khanh có hai điểm chú ý: Một là, thí điểm đưa rắn vào nuôi trong vườn cây ăn trái khi vùng Kim Sơn – Vĩnh Kim và các xã xung quanh chưa ai làm. Hai là, tạo ra sản phẩm “đặc sản rắn” giá trị cao nhưng không ảnh hưởng môi trường.

Trong nội dung chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi, công thức VAC gồm nhiều mô hình kết hợp vườn cây ăn trái với cá tôm (kể cả cá sấu) với chăn nuôi bò, heo, gà vịt, thỏ… đem lại nhiều lợi ích kinh tế cho nông dân; nhưng vấn đề môi trường (ruồi nhặng, ô nhiễm nước thải, mùi hôi thối, tiếng kêu của gia súc, bụi bẩn từ chuồng trại gia cầm hay phân hữu cơ) nhiều khi trở thành nan giải, nhất là trong khu dân cư có diện tích vuông (vườn + chuồng trại, ao hồ + nhà ở) không lớn. Trong các mô hình, mô hình nuôi “rắn nhà” ở các địa phương trong nước còn đơn lẻ. Một số mô hình thành công ở Sóc Trăng, Cần Thơ, Hậu Giang, Vĩnh Long… xây tường gạch hay che chắn tường bằng tấm lợp fibro xi măng quanh hồ ao để nuôi rắn, sản xuất nhỏ, tự phát.

Mô hình kết hợp nuôi rắn với trồng cây ăn trái thí điểm của ông Đoàn Văn Khanh, tên thường gọi Tư Khanh (ấp Mỹ Thạnh, xã Song Thuận, huyện Châu Thành, Tiền Giang) là một mô hình hầu như chưa có mô hình mẫu. Chúng tôi được phép của chủ nhân vào thăm hồ rắn và ghi lại những gì đã thấy và cảm nhận, chuyển đến bạn đọc tham khảo.

Hồ rắn:

Hiện ông Tư Khanh có hai hồ rắn, tổng cộng 2.400m2, thiết kế hai hồ khác nhau. Ông bảo làm như vậy với mục đích thí điểm xem kiểu hồ nào hay hơn và trong thực tế tự sản xuất rắn giống, hai hồ rắn hỗ trợ nhau khá thuận lợi.

Hồ thứ nhất nguyên trước đây là hầm đất dùng để rọng cá. Cá thu hoạch đổ xuống hầm, khi cần bắt con lớn lên ăn, con cá nhỏ còn lại sau lớn lên. Dưới hồ này hiện còn cặp cá tra nuôi từ rất lâu, mỗi con cả chục ký và một số cá khác như cá tra, cá mè vinh, cá rô phi – mỗi con cả kg. Dưới ao có nhiều lục bình cho rắn đeo bám rình bắt mồi. Trên bờ, ông Tư cho để cỏ tươi và các đống cỏ khô cho rắn lên đẻ và ngủ về đêm hay nằm lúc lột xác. Xung quanh hồ, cách mí hồ hơn 1,5m xây tường. Tường có chiều cao 1,6m, đà chân tường âm 20-30 cm, ốp bêtông có hai cọng sắt 6 mm, cứ 2,5 m tường lại ốp cột bêtông, lõi cột là 2 cây sắt 6; nóc tường chận viên ngói nằm, chống rắn bò qua (!?) và đắp xi măng gắn miểng chai, miểng ly thủy tinh (chống trộm). Chất liệu xây tường là gạch ống, dùng thứ gạch quá lửa cho khỏi mục và không phải tô hao tốn nhiều tiền vữa; gạch này hơi mắc (300 đồng/viên, thay vì gạch đỏ 280 đồng). Cổng vào hồ làm bằng tôn, sắt chắc chắn. Cách làm “hồ” như trên, rắn bên ngoài không vào được, rắn bên trong không ra được. Ông Tư nói: “Xây tường rào kỹ để vợ tôi yên tâm; bả sợ có con rắn hổ vào hồ nhảy nọc rắn nuôi, đẻ ra rắn con mang nọc độc, sẽ nguy hiểm cho người ta”. Vài ngày một lần ông Tư vô ổ rắn bới các đống cỏ nhặt rắn con vào xô mang qua cái hồ thứ hai nuôi, tuyển lựa rắn hậu bị, con nào không đủ tiêu chuẩn chuyển qua nuôi thịt nhưng con nào cũng khỏe mạnh cả.

Cái hồ thứ hai, ông Tư cho xây tường gạch trên mấy liếp đang có cây ăn trái: Bưởi, nhãn, quýt. Mương liếp và những cây ăn trái trước đã trồng được giữ nguyên hiện trạng. Một bờ đất đủ chắc chắn xung quanh hồ nuôi rắn được tạo ra cùng những ống bọng đáy, bọng khơi để dễ bề thay nước mương trong hồ rắn. Trường hợp thiếu nước trong mương đìa phải bổ sung liền để rắn khỏi đào hang. Cỏ trên vườn được quản lý theo cách giữ cỏ quanh năm. Lối đi trong lòng hồ được dọn sạch để chắc chắn người đi không đạp, làm con rắn bị thương. Giữ cỏ hai mé liếp, để cỏ thành đụn nhỏ quanh bờ để rắn lên ngủ khi thay đổi thời tiết và để một ít lục bình dưới mương cho rắn núp rình mồi. Theo kinh nghiệm từ ông Minh ở tỉnh Sóc Trăng 1 m2 hồ nuôi được 3 con rắn.

Giống rắn:

Giống rắn hiện ông Tư Khanh nuôi là giống ri cá hay ri voi mà ông “chia” được của người bạn. Giống rắn ri cá rất gần gũi với người dân ĐBSCL với đặc tính ăn cá trong thiên nhiên và cá tra các ao hồ nuôi. Rắn ri cá lớn nhanh, 1 năm nuôi tốt có thể tăng trọng 1 kg, thu hoạch khi rắn đạt trọng lượng trên dưới 2kg; vừa với thực đơn của khách trong các nhà hàng. Ngoài thiên nhiên đã có khi bắt được con ri cá nặng 5-6 kg. Theo thông tin VTV, người nuôi rắn không nên thu gom giống ngoài thiên nhiên do thả vào hồ nuôi nhốt, tress, bỏ ăn, dễ chết trước khi thuần phục. Một số trường hợp rắn thu gom ngoài thiên nhiên bằng cách kích điện, cong xương sống, không lớn được. Theo ông Khanh, nên mua giống sản xuất trong vùng hoặc tự nuôi rắn nái đẻ con để dành nuôi rắn thịt, mau lớn. Cứ 4 rắn nái cần 1 rắn đực mua ở đàn rắn khác để tránh “đồng huyết”. Rắn giống từ hồ rắn nái khi to bằng ngón tay dài 35-40 cm chuyển sang hồ hậu bị hoặc thương phẩm, sẽ có tỉ lệ sống cao nhất, nhỏ quá hao hụt nhiều. Mua rắn con sản xuất tại trại rắn có giấy phép để sau bổ túc hồ sơ “xuất xứ” sản phẩm xuất khẩu hay bán rắn cho khách sạn, nhà hàng… là việc cần làm do luật bảo vệ động vật hoang dã điều chỉnh.

Thức ăn cửa rắn ri cá:

Thức ăn của rắn ri cá là các loại cá da trơn và ếch nhái, nhái là loài vật rắn mê nhất. Rẻ tiền và thuận lợi nguồn cung theo hướng “công nghiệp”, luôn có sẵn là cá trê phi hoặc cá tra “lỡ thì”. Tùy theo rắn lớn hay nhỏ, nuôi riêng trong các hồ mà cho rắn ăn cá trê phi nhỏ hay lớn; tất nhiên rắn lớn có thể ăn cá trê phi nhỏ. Mua cá trê phi còn sống và khỏe mạnh, đổ xuống ao hay mương vườn trong hồ cho rắn tự bắt mồi đang bơi trong nước khi rắn đói. Thả nhái, trê phi con vào hồ rắn nái cũng như hồ rắn mới “lẻ bầy” để cho rắn con ăn.

Bệnh tật của rắn:

Trong quá trình nuôi rắn, ông Khanh không thấy rắn ri cá có bệnh tật gì. Một vài con rắn bị thương “xì vôi” trên mình, trường hợp đó dùng trụ sinh (Peniciline) quét, bôi vào vết thương và nuôi nhốt trong khạp, xô vài này theo dõi thấy hết bệnh thả rắn về hồ.

Về môi trường:

Rắn sống im lìm trong hồ nên không gian tĩnh lặng, không hề có tiếng ồn. Thức ăn của rắn là cá, ếch nhái sống chung trong hồ, khi đói rắn mới ăn bằng cách nuốt trọng con mồi, không hề dư thừa nên không gây mùi hôi thối, ruồi bọ. Hằng năm công việc vệ sinh hồ rắn diễn ra giống như vệ sinh vườn cây, gồm vét sình bồi gốc cho cây, phơi đáy hồ, rải vôi bột diệt cua còng, diệt khuẩn, vô nước hầm, xúc xả hai ba lần và khơi thông cống đáy bọng khơi, thay nước mới… Nên thu hồi rắn sang khu hồ khác, làm vệ sinh xong, vô nước, thả lục bình (tối đa 50-70% mặt nước) trong hồ ổn định sẽ chuyển rắn về ở. Trong khi trồng cây ăn trái chung trong hồ nuôi rắn nên ít xài thuốc sâu bệnh, hoặc chọn thuốc không độc cho tôm cá. Tưới cây thường xuyên cũng có lợi cho rắn do môi trường mát mẻ.

Hiệu quả kinh tế dự tính:

Trong khi triển khai chính công trình thực nghiệm của mình, ông Tư đầu tư con giống 380 – 400 ngàn/kg, nuôi rắn hậu bị trong 1 năm, 1 con rắn ăn 6kg cá tăng trọng được 1kg. Năm thứ hai, khi rắn có trọng lượng trên 1 kg, rắn nái đẻ được 30-60 con/lứa. Dự tính nuôi rắn thịt: rắn con 20.000 đồng/con, thức ăn (cá trê phi) cho 1 con rắn 6 kg/năm x 10.000 đồng/kg (giá tại vựa cá Mỹ Tho 6.000 -7.000 đồng/kg) cho 1 kg rắn thịt. Giá bán 1 kg rắn thịt ( > 1 kg) 200.000 đồng/kg thì một con rắn thịt sau khi trừ chi phí và khấu hao xây hồ, cho trên dưới 100.000 đồng lời, thời gian nuôi 1 năm. Phép tính trên coi bộ hấp dẫn!.

Nhìn về tương lai!

Ý tưởng chuyển đổi cơ cấu vật nuôi là con rắn được ông Đoàn Văn Khanh, thương binh 2/4, từng là Phó Chủ tịch UBND huyện Châu Thành, Tiền Giang, người đạt danh hiệu nông dân sản xuất giỏi mấy năm qua, mạnh dạn đầu tư và mong được tiếp nhận ý kiến của nhà khoa học, nhà quản lý và bà con nông dân về: Trồng cây ăn trái nào thích hợp trong hồ rắn, sản xuất con giống, vấn đề thức ăn cho rắn, pháp lý và vấn đề tiêu thụ rắn thịt… Ông Tư đang ấp ủ giấc mơ xây dựng vườn cây ăn trái 8.000m2 nhà ông thành hồ rắn kết hợp cây ăn trái và mong tiểu vùng Song Thuận – Vĩnh Kim thành khu du lịch sinh thái. Ngoài rắn ri cá, ông đã trồng 100 gốc dừa sáp, ít gốc mận An Phước, bưởi Da xanh, nhãn Da xanh… tạo hấp dẫn du khách về thăm vùng quê sapô và vú sữa đặc sản Tiền Giang.

Nguồn: Báo Ấp Bắc

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s